Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan vi rút 28/7/2026 với chủ đề “Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan vi rút và ngăn ngừa ung thư gan”, Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp kêu gọi người dân chủ động tìm hiểu nguy cơ, xét nghiệm viêm gan B và C, tiêm vắc xin phòng viêm gan B và tiếp cận điều trị kịp thời. Một quyết định đúng lúc có thể ngăn tổn thương gan tiến triển âm thầm trong nhiều năm.
Lá gan đảm nhiệm hàng trăm chức năng thiết yếu, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, thải độc đến tham gia điều hòa miễn dịch. Thế nhưng, tổn thương do vi rút viêm gan có thể diễn ra lặng lẽ. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, không đau rõ rệt, không vàng da và chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe, hiến máu hoặc khi gan đã xuất hiện xơ hóa. Chính sự im lặng này khiến viêm gan B và C được xem là những mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, năm 2024 có khoảng 287 triệu người trên toàn cầu sống chung với viêm gan B hoặc C mạn tính và khoảng 1,3 triệu người tử vong do xơ gan và ung thư gan liên quan đến hai bệnh này. Những con số ấy không chỉ phản ánh gánh nặng bệnh tật, mà còn nhắc chúng ta rằng phần lớn hậu quả nặng nề có thể được hạn chế bằng tiêm chủng, xét nghiệm sớm, điều trị đúng và duy trì theo dõi lâu dài.
(Nguồn: Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp)
Đừng chờ cơ thể “lên tiếng” mới đi xét nghiệm
Viêm gan vi rút có thể gây mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc vàng mắt. Tuy nhiên, nhiều trường hợp nhiễm viêm gan B và C mạn tính không có triệu chứng trong thời gian dài. Vì vậy, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc chắc chắn không nhiễm bệnh. Xét nghiệm là cách đáng tin cậy để biết tình trạng nhiễm vi rút và đánh giá bước tiếp theo cần thực hiện.
Những người nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế về xét nghiệm gồm phụ nữ mang thai, người sống chung hoặc có quan hệ tình dục với người mắc viêm gan B hoặc C, người từng truyền máu, phẫu thuật, chạy thận nhân tạo, thực hiện thủ thuật xâm lấn, xăm hoặc xỏ khuyên tại nơi không bảo đảm vô khuẩn, người nhiễm HIV, người có men gan tăng kéo dài và nhân viên y tế có nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp. Người có kết quả dương tính cần được khám chuyên khoa để đánh giá mức độ tổn thương gan, chỉ định điều trị và xây dựng lịch theo dõi phù hợp. Không nên tự mua thuốc, sử dụng thuốc nam hoặc sản phẩm không rõ thành phần vì có thể làm gan tổn thương nặng hơn.
Viêm gan B có thể phòng ngừa, viêm gan C có thể điều trị khỏi
Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Vắc xin viêm gan B là biện pháp phòng bệnh an toàn, hiệu quả. Trẻ sơ sinh cần được tiêm liều vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh và tiếp tục tiêm đủ lịch. Phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm HBsAg trong thai kỳ. Khi thai phụ nhiễm viêm gan B, việc đánh giá chuyên khoa, điều trị dự phòng khi có chỉ định và phối hợp chăm sóc mẹ và trẻ trước, trong, sau sinh giúp giảm nguy cơ lây truyền cho con.
Hiện chưa có vắc xin phòng viêm gan C. Bệnh lây chủ yếu qua đường máu, đặc biệt khi dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ có dính máu và qua các thủ thuật không bảo đảm an toàn. Điểm tích cực là thuốc kháng vi rút tác động trực tiếp có thể chữa khỏi phần lớn trường hợp viêm gan C nếu người bệnh được chẩn đoán và điều trị đúng. Với viêm gan B mạn tính, điều trị và theo dõi đều đặn giúp kiểm soát vi rút, giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tử vong.
Hiểu đúng để hành động đúng
Các loại viêm gan vi rút không giống nhau về đường lây và khả năng tiến triển. Viêm gan A và E thường liên quan đến thực phẩm, nước uống bị ô nhiễm và phần lớn gây bệnh cấp tính. Viêm gan B, C và D có thể liên quan đến đường máu. Viêm gan D chỉ xuất hiện ở người đã nhiễm viêm gan B. Vì vậy, tiêm vắc xin viêm gan B không phòng được viêm gan C, nhưng có thể phòng viêm gan B và gián tiếp ngăn viêm gan D. Hiểu đúng từng loại bệnh giúp mỗi người lựa chọn biện pháp phòng ngừa phù hợp thay vì dựa vào những lời truyền miệng thiếu căn cứ.
Một kết quả sàng lọc dương tính cũng không đồng nghĩa người bệnh đã bị xơ gan hoặc ung thư gan. Bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm xác định, đánh giá chức năng gan, mức độ hoạt động của vi rút và hình ảnh học khi cần thiết. Ngược lại, kết quả âm tính với viêm gan B chưa chắc đồng nghĩa đã có miễn dịch. Người chưa có miễn dịch cần được tư vấn tiêm vắc xin. Điều quan trọng là không hoang mang, không tự điều trị và không bỏ qua lịch tái khám sau khi đã được hướng dẫn.
Năm hành động thiết thực để bảo vệ lá gan
1. Chủ động xét nghiệm: Trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm viêm gan B và C, đặc biệt khi thuộc nhóm nguy cơ hoặc chưa từng biết tình trạng của mình.
2. Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ: Bảo đảm trẻ sơ sinh được tiêm liều trong 24 giờ đầu sau sinh. Người lớn có nguy cơ và nhân viên y tế cần được tư vấn tiêm chủng theo chỉ định.
3. Không dùng chung vật dụng có thể dính máu: Không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng, dụng cụ cắt móng và chỉ thực hiện xăm, xỏ khuyên tại cơ sở bảo đảm vô khuẩn.
4. Thực hành tình dục an toàn và tuân thủ an toàn y tế: Sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp, thực hiện an toàn tiêm truyền, an toàn truyền máu và kiểm soát nhiễm khuẩn.
5. Điều trị và tái khám đúng hẹn: Dùng thuốc đúng chỉ định, hạn chế rượu bia, không tự ý ngưng thuốc và thực hiện xét nghiệm theo dõi theo lịch của bác sĩ.
Viêm gan B và C không lây qua những tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, trò chuyện hoặc dùng chung bàn ăn khi không có tiếp xúc với máu. Người mắc viêm gan vi rút cần được tôn trọng, tư vấn và hỗ trợ tiếp cận dịch vụ y tế. Kỳ thị không làm bệnh biến mất, mà chỉ khiến người bệnh e ngại xét nghiệm và bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm.
Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp đồng hành cùng cộng đồng
Trong đợt cao điểm hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan vi rút năm 2026, Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp tăng cường truyền thông, tư vấn nguy cơ, lồng ghép sàng lọc trong hoạt động khám bệnh và hướng dẫn người có kết quả bất thường tiếp cận chuyên khoa. Bệnh viện đồng thời chú trọng dự phòng lây truyền từ mẹ sang con, tiêm chủng viêm gan B, an toàn tiêm truyền, an toàn truyền máu và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Loại trừ viêm gan vi rút không bắt đầu từ một hành động quá xa vời. Điều đó có thể bắt đầu bằng một lần xét nghiệm, một mũi vắc xin đúng lịch, một cuộc tư vấn với bác sĩ hoặc sự cảm thông dành cho người đang sống chung với bệnh. Hãy hành động ngay hôm nay để bảo vệ lá gan, bảo vệ gia đình và góp phần ngăn ngừa ung thư gan trong cộng đồng.
